Ο Μπέρτολντ Μπρεχτ ανακρίνεται από την Επιτροπή Αντιμερικανικών Ενεργειών

΄Οπως είναι γνωστό ο μεγάλος Γερμανός συγγραφέας Μπερτολντ Μπρεχτ το 1933 αμέσως με την άνοδο του Χίτλερ στην εξουσία βρήκε καταφύγιο στη Δανία για να μετακομίσει λίγο μετά στις Η.Π.Α. Όταν ο μακαρθισμός είχε φτάσει στο απογειό του , επόμενο ήταν να μπει στο στόχαστρο των μυστικών υπηρεσιών με παρακολουθήσεις των κινήσεών του και των εκδηλώσεων που λάβαινε μέρος , είτε σαν ακροατής είτε σαν ομιλητής πάντα σε νόμιμες εκδηλώσεις. H συμμαχία τα χρόνια του πολέμου με τη Σοβιετική ΄Ενωση ευνοούσε εκδηλώσεις με ευρύτερο κοινωνικό , μέχρι και αριστερό ενδιαφέρον . ΄Ολα όμως αυτά τα μάζευαν οι εντεταλμένες μυστικές υπηρεσίες κι όταν ξέσπασε ο ψυχρός πόλεμος και ο μακαρθισμός έγινε επίσημη κρατική ιδεολογία με τις ανάλογες προεκτάσεις της , δεν άργησε να κληθεί ο Μπρεχτ για ανάκριση στην διαβόητη » Επιτροπή Αντιαμερικανικών Ενεργειών» όπως οι περισσότεροι διανοούμενοι , συγγραφείς και καλλιτέχνες . Ο ανακριτής για λόγους σκοπιμότητας ήταν ανεκτικός στις αιχμηρές απαντήσεις του Μπρεχτ . Οπωσδήποτε όμως οι ερωτήσεις ήταν περισσότερο αιχμηρές από άλλους που προηγήθηκαν ( Μύλερ , Τσαρλυ Τσάπλιν , Τόμας Μαν κ.λ.π. ). Πριν να κληθεί για δεύτερη φορά όπως του είπε ο ανακριτής μπόρεσε και έφυγε για την Ελβετία . Η περίπτωση της εκτέλεσης στην ηλεκτρική καρέκλα του ζεύγους των μεγάλων επιστημόνων Τζούλιους και ΄Εθελ Ρόζεμπεργκ με αστείες και συκοφαντικές κατηγορίες ήταν ένα είδος προειδοποίησης για πολλούς αποδέκτες . Ο Μπρεχτ από την Ελβετία μετακόμισε στην Ανατολική Γερμανία όπου και πέθανε.

Η ΑΝΑΚΡΙΣΗ

Ανακριτής : Κύριε Μπρεχτ , γιατί ήρθατε στην Αμερική ;

Μπρεχτ : Γιατί δεν συμπαθώ τα φασιστικά καθεστώτα .

– Το καθεστώς της Σοβιετικής ΄Ενωσης πως το θεωρείτε ;

– Σαν σύμμαχό σας που έδωσε πολύ αίμα στον πόλεμο .

– Και σέβεται την Ελευθερία , για την οποία , όπως λέτε , έδωσε τόσο αίμα ;

– Εξαρτάται από το πως ερμηνεύετε την Ελευθερία .

– Σας ερωτώ , κύριε Μπρεχτ , γιατί δεν πήγατε εκεί και προτιμήσατε την Αμερική ;

– Γιατί ήθελα να γνωρίσω τη χώρα σας , στην οποία βρήκαν καταφύγιο πολλοί διανοούμενοι . Το θεωρείτε ύποπτο ; Αφού είσασταν σύμμαχοι … τι εδώ τι εκεί . Ιερή Συμμαχία .

– Α , καταλαβαίνετε τι λέτε , κ. Μπρεχτ ; Το ίδιο η Δημοκρατία μας με τη δικτατορία του προλεταριάτου ;

– Μα και τότε που συμμαχήσατε , το ίδιο καθεστώς ήταν . ΄Αρα το αναγνωρίσατε σαν ομότιμο .

– Θέλω να μου πείτε ξεκάθαρα . Πως θεωρείτε το Σοβιετικό Καθεστώς .

– Σαν ένα ιδιότυπο καθεστώς , όπως όλα τα ανά τον κόσμο καθεστώτα . Καθένα έχει τη μορφή του , όπως τα υπέρ και τα κατά .

– Μα αυτοί μιλάνε για δικτατορία του προλεταριάτου .

– Και άλλοι δεν έχουν την ειλικρίνεια και το θάρρος να πούνε πως έχουν δικτατορία του καπιταλισμού .

– Δεν μου απαντάτε ευθέως και αυτό είναι εις βάρος σας .

– Με ανακρίνετε , ως κατηγορούμενο ; Για να ξέρω .

– ΄Οχι βέβαια . Αλλά γεννιέται κάποιο ζήτημα , αν δεν αναγνωρίζετε το πολίτευμα της χώρας που σας φιλοξενεί , πως βρίσκεσθε εδώ ; Και πρέπει να βρίσκεσθε ;

– Τηρώ και σέβομαι τους νόμους της . Τι άλλο πρέπει να κάνω για να σας είμαι αρεστός ;

– Γράψατε ποτέ κάτι για τα αγαθά της Αμερικής ; ΄Ενα ποίημα έστω σαν αυτά που αφιερώνετε στους εργάτες , τους προλετάριους , όπως τους λέτε ;

– O έντεχνος λόγος δεν είναι φαγητό που παρασκευάζεται με κάποια συνταγή. Είναι ψυχική έκρηξη , ανάγκη να πεις κάτι που σε συγκίνησε .

– Δηλαδή μόνο οι προλετάριοι σας συγκινούν ;

– Με συγκινεί ο καθένας που υποφέρει , που βασανίζεται , που γίνεται αντικείμενο εκμετάλευσης .

– Για τους προλετάριους της Σοβιετικής ΄Ενωσης δεν λέτε τίποτα .

– Δεν προσδιορίζω εθνικότητες . Είμαι δίπλα σε όσους υποφέρουν , όπου κι αν είναι… φυσικά και στη Σοβιετική ΄Ενωση , αν γίνεται κάτι τέτοιο , όπως στα αστικά καθεστώτα .

Και να σας πω και κάτι ακόμα . Πολλά από τα » στραβά » που γίνονται στη Σοβιετική ΄Ενωση τα χτύπησα και τα χτυπάω . Εγώ κ. Ανακριτή εμπνέομαι από τα πάθη των ανθρώπων-όπου γης . Είμαι ελευθερος και ανεξάρτητος για να επαινώ ή να κατηγορώ φίλους κι εχθρούς .

– Ωραία όλα αυτά . Αλλά πως προσδιορίζετε το δικό μας καθεστώς ;

– Αυτό που είναι αστικό . Κανένας δεν το αμφισβητεί και μάλιστα ιδιότυπο αστικό θα το προσδιόριζα .

– Κύριε Μπρεχτ , φοβάμαι πως η Αμερική για σας έχει στενά περιθώρια που σας πνίγουν .

– Δεν είπα τέτοιο πράγμα . Πως το διαπιστώσατε ως προς εμένα ; Πρέπει να σας πω κ. ανακριτά , πως με την είσοδο στην Αμερική πολλών προσωπικοτήτων διεθνούς αποδοχής και φήμης ωφελήθηκε και ως προς την κουλτούρα της , αλλά και ως προς την αναγνώριση ότι ισχυρισθεί κάποιος ότι η Αμερική είναι φασιστική χώρα .

– Τελειώσαμε , κύριε Μπρεχτ . Ενδεχομένως να τα ξαναπούμε .

–  Όποτε θέλετε , στη διαθεσή σας .

΄Ομως , από την συζήτησή μας θα καταλάβετε πως λειτουργεί η Δημοκρατία μας άψογα και η Ελευθερία δεν περιορίζεται -όπως αλλού . Σας συνιστώ φιλικά να εννοήσετε αυτά που σας λέγω και να τα εκφράσετε για αμοιβαίο καλό …

– Θα ήμουν μειωμένης πνευματικότητας αν δεν τα εννοούσα προς τα που τείνει αυτή η ανάκριση…;

– Παρακαλώ , παρακαλώ , κ Μπρεχτ , σήμερα κάναμε μια συζήτηση . Ελπίζω πως δεν θα φθάσουμε στην ανάκριση .

– Ευχαριστώ , καλημέρα σας .

– Καλημέρα , κύριε Μπρεχτ…

Πηγή : Πνευματική Ζωή

τεύχος 174

Μάης – Ιούνης 2007

http://eirinigalinou.blogspot.com

Απάντηση